ARABULUCULUK
Arabuluculuk, modern hukuk sistemlerinde “alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemi” olarak tanımlanan, tarafların arasındaki ihtilafları mahkeme salonlarına taşımadan, tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin rehberliğinde çözüme kavuşturdukları bir süreçtir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile yasal zemine oturtulan bu yöntem, yargının üzerindeki iş yükünü azaltmanın ötesinde, tarafların kendi kararlarını kendilerinin vermesine olanak tanıyarak toplumsal barışa hizmet eder.
Arabuluculuk süreci, “gönüllülük”, “gizlilik” ve “tarafsızlık” ilkeleri üzerine inşa edilmiştir. Gizlilik ilkesi gereği, arabuluculuk masasında konuşulanlar, sunulan belgeler veya verilen ödünler, uyuşmazlık mahkemeye taşınsa dahi delil olarak kullanılamaz. Bu durum, tarafların daha rahat ve dürüst bir iletişim kurmasını sağlar. Arabulucu, bir hakim veya hakem değildir; karar vermez, sadece tarafların arasındaki iletişimi kolaylaştırarak ortak bir paydada buluşmalarına yardımcı olur. Sürecin sonunda bir anlaşmaya varılması durumunda hazırlanan “arabuluculuk anlaşma tutanağı”, mahkemeden alınacak bir şerh ile ilam niteliğinde belge vasfını kazanır ve mahkeme kararı gibi icra edilebilir hale gelir.
Günümüzde arabuluculuk, “ihtiyari” ve “dava şartı” olmak üzere ikiye ayrılır. İşçi-işveren uyuşmazlıkları, ticari davalar ve tüketici uyuşmazlıklarının büyük bir kısmında dava açmadan önce arabulucuya gitmek yasal bir zorunluluktur. Dava şartı olan arabuluculukta amaç, mahkemelerin yıllarca süren hantal yapısından kurtulup, uyuşmazlığı birkaç hafta içinde sonuçlandırmaktır. Kira uyuşmazlıkları, komşuluk hukuku ve ortaklığın giderilmesi gibi yeni alanların da bu kapsama alınmasıyla, arabuluculuk hukuk sisteminin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.
Arabuluculuğun en büyük avantajlarından biri esnekliktir. Mahkemeler sadece kanunların çizdiği sınırlar içinde karar verebilirken, arabuluculuk masasında taraflar, ticari geleceklerini, kişisel ilişkilerini ve kanunun öngörmediği yaratıcı çözüm yollarını (örneğin nakit yerine mal takası, ileri vadeli iş birlikleri vb.) tartışabilirler. Ayrıca, yargılama harçları, bilirkişi giderleri ve uzun süren tebligat aşamaları gibi maliyetler bu süreçte yoktur. Arabuluculuk, “kazan-kazan” ilkesiyle her iki tarafın da süreçten memnun ayrılmasını hedefleyen, hızlı, ekonomik ve barışçıl bir çözüm yoludur.
.
